انواع فیلتر هواساز هایژنیک

هواساز هایژنیک (Hygienic Air Handling Unit) قلب تپنده سیستم های تهویه در فضاهای فوق حساس نظیر بیمارستان ها، اتاق های عمل، مراکز داروسازی، آزمایشگاه های بیوتکنولوژی و صنایع غذایی است. تفاوت اصلی یک هواساز معمولی با نوع هایژنیک در الزامات طراحی بدنه (عدم وجود نقاط کور برای تجمع آلودگی)، استفاده از متریال آنتی باکتریال و مهم تر از همه، سیستم فیلتراسیون چند مرحله ای و دقیق آن است.

در این مقاله تخصصی از گروه تهویه رویال، به بررسی انواع فیلترهای مورد استفاده در این دستگاه ها، کلاس های فیلتراسیون و الزامات فنی نصب آن ها می پردازیم.

تفاوت هواساز هایژنیک با هواساز معمولی

در هواسازهای معمولی، هدف تامین دمای رفاه است؛ اما در هواساز هایژنیک، اولویت اول “کیفیت هوا” و حذف کامل ذرات معلق، آلاینده های بیولوژیک و باکتری هاست. در هواساز هایژنیک:

• بدنه دستگاه کاملا صیقلی و دارای قابلیت شستشو است.
• نشتی هوا (Leakage) در بدنه و فریم فیلترها باید به حداقل برسد (استاندارد EN 1886).
• تجهیزات داخلی مانند کویل ها و فن ها به گونه ای طراحی می شوند که امکان تجمع گرد و غبار نداشته باشند.
• سیستم فیلتراسیون در چند مرحله (Stage) تعریف می شود تا عمر فیلترهای نهایی (هپا) افزایش یابد.

انواع فیلترهای هواساز هایژنیک بر اساس کلاس بندی

انتخاب فیلتر بر اساس دبی هوا و کلاس پاکی (Cleanroom Class) تعیین می شود. فیلترها بر اساس استانداردهای بین المللی به گروه های زیر تقسیم می شوند:

۱. فیلترهای پیش اولیه (Pre-Filters)

این فیلترها اولین سد دفاعی هستند که ذرات بزرگ مانند گرد و خاک درشت، حشرات و الیاف را جذب می کنند. کلاس این فیلترها معمولا G3 یا G4 است. استفاده از این فیلترها برای حفاظت از مراحل بعدی فیلتراسیون الزامی است.

۲. فیلترهای میانی (Medium Efficiency Filters)

وظیفه این فیلترها حذف ذرات متوسط تا ریز است که از فیلترهای پیش اولیه عبور کرده اند. کلاس های M5 و M6 در این دسته قرار می گیرند. این فیلترها عمر فیلترهای ریزتر (Fine) را به شدت افزایش می دهند.

۳. فیلترهای ریز یا فاین (Fine Filters)

این فیلترها برای حذف ذرات معلق بسیار ریز استفاده می شوند. کلاس های F7، F8 و F9 در این دسته جای دارند. فیلترهای F7 و F9 رایج ترین گزینه ها در هواسازهای هایژنیک قبل از ورود به مرحله هپا هستند.

۴. فیلترهای هپا و اولپا (HEPA & ULPA)

این فیلترها ستون فقرات سیستم تهویه اتاق عمل و صنایع دارویی هستند. فیلترهای هپا با کلاس H13 و H14 شناخته می شوند که راندمان بسیار بالایی (بیش از 99.97 درصد) در جذب ذرات حتی با ابعاد 0.3 میکرون دارند. فیلترهای اولپا (ULPA) برای فضاهای فوق حساس با استاندارد بسیار بالاتر استفاده می شوند.

جدول خلاصه کلاس های فیلتراسیون

نوع فیلتر	کلاس فیلتراسیون	کاربرد اصلی
پیش فیلتر	G4	جذب ذرات درشت و محافظت از سیستم
فیلتر میانی	M5, M6	کاهش بار آلودگی ورودی
فیلتر فاین	F7, F9	فیلتراسیون ذرات ریز قبل از هپا
فیلتر هپا	H13, H14	اتاق عمل، ICU، صنایع دارویی

ترتیب نصب فیلترها و الزامات اجرایی

ترتیب نصب فیلترها در دستگاه های هواساز تهویه رویال دقیقاً بر اساس محاسبات مهندسی و افت فشار سیستم انجام می شود:

1. ورودی هوا: فیلتر پیش اولیه (G4)
2. بعد از کویل سرمایشی/گرمایشی: فیلتر میانی یا فاین (F7)
3. قبل از دهش هوا (در مسیر رفت): فیلتر هپا (H13/H14)

نکات کلیدی در نصب فیلترهای هایژنیک:

• آب بندی (Sealing): فیلترهای هپا باید با قاب های مخصوص (Holding Frame) و واشرهای ضد نشت (Gasket) به بدنه متصل شوند تا هوای آلوده از کنار فیلتر عبور نکند (Bypass).
• افت فشار (Pressure Drop): استفاده از مانومترهای دقیق برای سنجش فشار قبل و بعد از هر فیلتر ضروری است. وقتی افت فشار از حد مجاز عبور کند، فیلتر باید تعویض شود.
• دسترسی آسان: درب های بازدید هواساز باید فضای کافی برای تعویض بدون آلوده شدن محیط داخلی دستگاه را فراهم کنند.

کاربردها در محیط های حساس

• بیمارستان ها و کلینیک ها: اتاق عمل (OR)، اتاق ایزوله، بخش عفونی و ICU.
• صنایع داروسازی: خطوط تولید قرص، شربت، داروهای تزریقی و آزمایشگاه های تحقیقاتی.
• صنایع غذایی: سالن های بسته بندی و فرآوری محصولات حساس.
• صنایع الکترونیک: کارگاه های ساخت قطعات حساس به گرد و غبار.

چرا تهویه رویال؟

طراحی سیستم های هایژنیک در مجموعه تهویه رویال بر پایه دانش تخصصی و رعایت استانداردهای جهانی نظیر ASHRAE 170 انجام می شود. ما در تولید هواسازهای هایژنیک خود از بدنه های تمام استیل یا گالوانیزه با رنگ پودری الکترواستاتیک ضد میکروب استفاده می کنیم. سیستم های ما مجهز به کنترلرهای دقیق PLC هستند که میزان گرفتگی فیلترها را به طور لحظه ای پایش کرده و زمان دقیق تعویض را اعلام می کنند.

سوالات متداول (FAQ)

۱. آیا می توان از فیلترهای معمولی در هواساز هایژنیک استفاده کرد؟

خیر. فیلترهای معمولی فاقد استانداردهای آب بندی لازم برای محیط های کلین روم هستند و نمی توانند ذرات ریز و باکتری ها را حذف کنند.

۲. فیلتر هپا هر چند وقت یک بار باید تعویض شود؟

بستگی به میزان کارکرد هواساز، کیفیت فیلترهای پیش اولیه و آلودگی هوای محیط دارد. معمولا با پایش افت فشار توسط مانومتر، زمان تعویض مشخص می شود.

۳. تفاوت فیلتر H13 و H14 در چیست؟

هر دو فیلتر هپا هستند اما فیلتر H14 راندمان بالاتری نسبت به H13 دارد و در فضاهایی با نیاز به پاکی فوق العاده بالا استفاده می شود.

۴. آیا تعویض فیلترها توسط خودمان امکان پذیر است؟

بله، اما باید طبق دستورالعمل فنی و با رعایت اصول بهداشتی انجام شود تا از ورود آلودگی به کانال های رفت جلوگیری گردد. تیم پشتیبانی فنی تهویه رویال آماده ارائه خدمات در این زمینه است.